|
TRİSTÖRLER
Tristör ,silisyum maddesinden yapılmış iki P ,iki N maddesinden oluşur.Transistör gibi devrede bir anahtar görevi görür.Tristörü bir tane PNP tipi bi-polar transistör ve bir tane NPN tipi bi-polar transistörün birleşimi gibi düşünebiliriz.Aşağıdaki ikinci şekilde ok ile gösterilen yerlerden transistörlerin birleştiğini varsayarak tristörü basitçe tanımlıyoruz.Doğru polarma altında çalışırlar , yani anod ucuna artı ,katot ucuna eksi ve geyt ucuna ise katoda göre artı - anoda göre eksi gerilim verilir. Tristörler genellikle sanayide güç elektroniği dalında ;Kaynak makinalarında ,Motorların Devir Kontrolünde ,Aydınlatma ve Isıtma sistemlerinde kullanılır.AC ve DC akımda da kullanılabilir. Tristörler akım olarak mA seviyelerinden 3000 A. seviyelerine kadar ,gerilim olarak ise mV seviyelerinden 5 KV ( 5000 V ) seviyelerine kadar devrede kullanılabilirler. Elemanımızı bir örnek devre üzerinde daha ayrıntılı olarak tanıyalım : Şekildeki devre üzerindeki ampülün yanabilmesi için bir batarya ,bir direnç ,bir tristör ve iki anahtar kullanılmıştır.S1 anahtarına bastığımız anda tristörün katot ucuna eksi ,anod ucuna artı gerilim gelir fakat lamba yanmaz.Çünkü elektron geçişi gerçekleşmemişir.S2 anatharına gelen belirli bir kısmı direnç üzerinde düşürülerek azaltılmış gerilim ( bu gerilim 0,2 V - 0,6 V civarı olmalı. ) anahtara basılarak geyt ucuna uygulandığında elektron akışı gerçekleşir ve lamba yanar.Ampülün yanabilmesi için S1 anahtarının konumu devamlı kapalı olmalıdır.S2 anahtarının ise DC bir devre olduğundan birkere basılıp bırakılması yeterlidir. Aynı şekil eğer bir AC devresi olursa lambanın yanabilmesi için S2 anahtarı devamlı kapalı tutulmalıdır.Fakat S2 anahtarından verilen gerilim en az Yarım Dalga doğrulma işleminden geçirilmiş bir gerilim olmalıdır ,yani geyt ucuna anahtardan sonra bir diyod bağlanarak DC bir gerilim verilmelidir ya da direkt DC bir gerilim verilmelidir.
|
