Direncin tarifi:
Elektrik akımına karşı gösterilen zorluğa direnç denir. Genel olarak "R" harfi ile sembollendirilir. Bi-
rimi ise Ohm'dur.Aşağıdaki gibi çeşitli sembollerle gösterilir.
Ohm Kanunu
Kapalı Bir elektrik devresinde direnç ; devre gerilimi ile devreden geçen akımın bölümüne eşittir,
Kapalı Bir elektrik devresinde gerilim; devre direnci ile devreden geçen akımın çarpımına eşittir,
Kapalı Bir elektrik devresinde akım; devre gerilimi ile devre direncinin bölümüne eşittir,gibi üç şe-
kilde ifade edilebilir.
Yeri gelmişken gerilim ve akımıda tanımlayalım:
Gerilim:Bir elektrik devresinde, iki nokta arasındaki potansiyel farka gerilim denir.Gerilim genellikle
"U" harfi ile sembollendirilir,Fakat bazı kaynaklarda "E" olarak da gösterilebilir.Birimi ise "V" Volt'
tur.
Akım:Bir elektrik devresinde serbest elektronların bir taraftan diğer tarafa yer değiştirmesidir.Bu yer değiştirme güç kaynağı içinde "-" den "+" ya doğru olur,devre içinde ise "+" dan "-" ye doğru olur.Buna elektron akışı - akım denir.Akım "I" harfi ile sembollendirilir,Birimi ise "A" Amper' dir.
Ohm Kanunun formülsel ifadesi ise şöyledir; I Û W = V / A
Direnç Şekilleri ve yapıları
Dirençler yapıldıkları malzemeye göre;
1. Karbon Dirençler , 2. Telli Dirençler olarak ikiye,
Kullanılışlarına göre ise:
1. Sabit Dirençler , 2. Ayarlı Dirençler olarak ikiye ayrılırlar.
Ayarlı dirençlerin 1A akım değerine kadar kullanılanlarına potansiyometre , 1A den büyük akımlarda
kullanılarına ise reosta adı verilir.
1A akım değerine kadar kullanılan Sabit direnç ve potansiyometrelerin yapımında karbon maddesi kullanılır.
1A den büyük akımlarda kullanılan Sabit direnç ve reostaların yapımında ise konstantan, kentol ve mag-
nezyum maddeleri kullanılır.
Ayrıca bazı özel dirençlerde bulunmaktadır.
1. Sanayide , bilgisyarlarda , hesap makinelerinde ve çeşitli modüllerde kullanılan entegre tipi dirençler,
2.Üzerine düşen ışık şiddetiyle ters orantılı olarak direnci değişen LDR (foto direnç),
Foto direncin üzerine düşen ışık şiddeti azaldıkça direnci artar, ışık şiddeti arttıkça direnci azalır.
Doğru ve Alternatif akımda da kullanılabilir.
3.Bulunduğu ortamdaki sıcaklıkla direnci değişen NTC ve PTC (termistör),
NTC Negatif Sıcaklık Katsayılı dirençtir.Bulunduğu ortamdaki sıcaklık arttıkça direnci düşer, sıcaklık
azaldıkça direnci artar.
PTC Pozitif Sıcaklık Katsayılı dirençtir.Bulunduğu ortamdaki sıcaklık arttıkça direnci artar, sıcaklık
azaldıkça direnci düşer.
Dirençlerde Birim Dönüşümleri
1 KW = 1000 W 1 MW = 1000 KW 1 MW = 1.000.000 W
Dirençlerin Bağlantıları
1. Seri Bağlantı : Bu bağlantıda dirençler birer ucundan birbirine eklenmiştir.Her dirençten aynı akım
geçer. Toplam direnç (RT) ise dirençlerin cebirsel toplamına eşittir.
2. Paralel Bağlantı : Bu bağlantıda dirençlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her dirençten değeriyle o-
rantılı olarak farklı akım geçer. Toplam direnç (RT) ise dirençlerin bire bölümlerinin toplamına eşittir.
3. Karışık Bağlantı : Bu bağlantıda dirençler seri ve paralel olarak bağlanmıştır.Toplam direnç (RT) ise
paralel dirençlerin seriye çevrilip ( önce paralel kolların toplam direncini bularak ) , seri dirençlerin
cebirsel toplamına eşittir.
Direnç Renk Kodları
Dirençlerin değerleri iki şekilde belirtilir :
1. Değerinin direnç üzerine direkt olarak rakamla yazılması,
2. Değerinin direnç üzerine renk kodlarıyla yazılması,
Şu anda bizi ilgilendiren madde 2. maddedir. Bu yöntemle direnç üzerindeki renkli bantlardan sayılara
ulaşılır.Direnç üzerinde normalde 4 tane bant bulunmaktadır.Bu 4 banttan 3 tanesi ( birbirine yakın o-
lanlar ) direncin değerini son bant ( 3 tanesinden uzak ) ise direncin toleransını; yani üstünde yazılan
değerin ne kadar altında veya üstünde bir değerde olabileceğini belirtir.
Renkler ,karşılık geldikleri sayılar ve tolerans oranları aşağıda verilmektedir.
